“Sượng múi, sượng nước và cháy múi” là một trong ba rối loạn sinh lý thường gặp ở quả sầu riêng trong gia đoạn trước khi thu hoạch. 

Hình minh họa múi sầu riêng bị sượng

Rối loạn sinh lý gây ra do sự phát triển bất thường của phần thịt/cơm múi sầu riêng và do đó làm giảm chất lượng chung của quả. Thường chúng  không có triệu chứng bên ngoài nào ở lớp vỏ ngoài và những phần bị ảnh hưởng của phần thịt sầu riêng chỉ có thể nhìn thấy khi quả chín được mở ra. Những phần bị ảnh hưởng thường không ngon.

Rối loạn sinh lý xảy ra trong giai đoạn sinh trưởng và phát triển của quả. Chúng không phải do mầm bệnh, côn trùng gây hại, hư hỏng cơ học hoặc điều kiện bảo quản gây ra mà là phản ứng với các điều kiện bất lợi như sức khỏe của cây, nguồn cung cấp nước hoặc thiếu hụt dinh dưỡng trong giai đọan này.

Sượng múi , nói chung có đặc điểm là lớp vỏ cứng như da thuộc và phần cùi/lõi có màu trắng, không mùi và không vị. Hiện tượng này thường xảy ra khi quả sắp chín và không nhìn thấy được cho đến khi quả được mở ra.

Lõi ướt hoặc lõi nước làm cho lõi ở giữa quả và phần thịt quả rất ẩm và mềm. Nguyên nhân chính là mưa lớn ngay trước khi thu hoạch. Các yếu tố khác bao gồm mực nước ngầm cao trong quá trình thu hoạch và hàm lượng kali trong đất thấp. Vấn đề này thường xảy ra ở những cây đang ra quả non, sau khi xổ nhụy 20 ngày.

Cháy đầu múi sầu riêng xảy ra khi đầu múi sầu riêng chuyển sang màu nâu sẫm. Nguyên nhân này thường xảy ra khi phần thịt phát triển nhanh, cung cấp không đủ chất dinh dưỡng hoặc không đủ nước trong quá trình hình thành phần thịt. Cháy múi quả thường xảy ra ở n Sau đây là một bài báo nghiên cứu về hiện tượng quả chín không đều ở sầu riêng:

Các yếu tố ảnh hưởng đến hiện tượng quả sượng trên cây sầu riêng ‘Mon-Thong” của các nhà nghiên cứu: Pakcharoen, A.Tisarum, R và Siriphanich, J.

Tóm tắt nghiên cứu:

  • Hiện tượng sượng mú thường thấy ở sầu riêng ‘Mon-Thong’. Không thể phát hiện ra khuyết điểm này qua hình dáng bên ngoài và nguyên nhân vẫn chưa được biết. Người ta cho rằng thu hoạch quá sớm và rụng lá trong quá trình quả phát triển có lẽ là nguyên nhân có khả năng xảy ra nhất.
  • Để đánh giá xem giai đoạn trưởng thành có liên quan đến hiện tượng quả bị sượng hay không, sầu riêng ‘Mon-Thong’ đã được thu hoạch ở thời điểm 106 và 113 ngày (cánh nhau 1 tuần) sau khi xỗ nhụy. Trong nghiên cứu nhận thấy thu hoạch quả sầu riêng 106 xỗ nhụy có độ sượng cao hơn, cũng như độ cứng của cùi và nồng độ chất rắn hòa tan cao hơn so với quả sầu riêng được thu hoạch ở thời điểm 113 sau xỗ nhụy. Ngoài ra, để xác định xem sự cạnh tranh về đồng hóa giữa quả và các bộ phận đang phát triển khác, chẳng hạn như lá đang ra hoa, có liên quan đến việc quả sượng múi hay không, những cây sầu riêng đang ra hoa được che bóng 50%, sử dụng lưới che trong 3 tuần trong 92-112 sau xỗ nhụy. Người ta thấy rằng quả từ những cây được che bóng, được thu hoạch ở 113 sau xỗ nhụy, có đặc điểm quả sượng múi cao hơn so với quả từ những cây đối chứng.

Ngoài ra có bài báo cáo như sau:

  • Chất lượng và sản lượng là những từ khóa giúp một ngành công nghiệp vượt lên trên các đối thủ cạnh tranh. Mặc dù nhu cầu về sầu riêng (Durio Zibethinus) trên thị trường thế giới tăng lên – chủ yếu là do hương vị đậm đà và kỳ lạ của nó – nhưng các quốc gia này vẫn chưa thể khai thác cơ hội này để thu nhập xuất khẩu vì ngành công nghiệp địa phương bị cản trở bởi sản lượng sầu riêng chất lượng cao hạn chế.
  • Ngành sản xuất sầu riêng đã phải chịu tổn thất chủ yếu do một rối loạn sinh lý xuất hiện ở quả. Được gọi là sượng múi), triệu chưng “căn bệnh” này có đặc điểm là lớp màng cứng như da thuộc và phần cùi có màu trắng, không mùi và không vị. Bệnh này thường xảy ra khi quả sắp chín và không nhìn thấy được cho đến khi quả chín.
  • Người ta đã nỗ lực ngăn chặn căn bệnh này. Một trong những nỗ lực đó là Cục Công nghiệp Thực vật và Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây trồng Quốc gia Davao đã khởi xướng nghiên cứu về “Sượng múi và các Rối loạn Sinh lý khác ở Sầu riêng” với sự hỗ trợ của Cục Nghiên cứu Nông nghiệp trong quá trình tiến hành nghiên cứu. Nghiên cứu nhằm xác định tác nhân gây ra các nguyên nhận gây ra sượng múi ở quả sầu riêng và kiểm soát sự xuất hiện của bệnh nói trên trong giai đoạn trưởng thành và chín của sầu riêng.

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc phủ rơm rạ quanh gốc SR đã giảm đáng kể tỷ lệ mắc sượng múi và sượng nước ở sầu riêng. Phủ rơm rạ là nguyên tắc phủ bề mặt đất của gốc cây bằng các vật liệu như rơm rạ và tấm nhựa để giảm tốc độ thấm nước vào đất và giảm thiểu sự hấp thụ nước vào rễ. Người ta quan sát thấy rằng việc cây hấp thụ quá nhiều nước là nguyên nhân chính gây ra sượng múi và sượng nước ở sầu riêng. Sượng nước có phần giống với múi ở chỗ nó ảnh hưởng đến phần thịt hoặc cùi của sầu riêng khiến phần cùi có vị loãng và mất vị.

Một quan sát đáng kể thu được từ nghiên cứu là lượng mưa là tác nhân chính gây ra sượng múi ở sầu riêng. Người ta kết luận rằng lượng mưa lớn từ 200 mm trở lên trong thời kỳ sầu riêng trưởng thành gây ra tỷ lệ mắc sượng múi và sượng nước cao nhất.

Kết quả nghiên cứu cho thấy lượng mưa kích thích sự phát triển của chồi, cạnh tranh các chất dinh dưỡng cần thiết cho quả để đạt được độ chín và phát triển đầy đủ.

Hơn nữa, nghiên cứu khuyến nghị nên phủ lớp phủ bằng tấm nhựa một tháng trước khi quả chín hoặc thu hoạch, đặc biệt là trong mùa mưa.

Danh Phan (nghiên cứu & Biên soan)

Melbourne, Australia 6/2025

HAPPY FARMING!