Có, chất chitin từ vỏ cua và tôm có thể giúp kiểm soát tuyến trùng rễ bằng cách thúc đẩy các vi sinh vật có lợi ăn tuyến trùng và kích thích các enzyme phân hủy vỏ trứng tuyến trùng. Khi được đưa vào đất, chitin tạo ra môi trường bất lợi cho tuyến trùng, dẫn đến giảm số lượng và gây hại tổng thể cho rễ cây.

Hoạt chất Chitosan trong vỏ tôm cua:

  • Sau cellulose, chitosan là loại polymer sinh học phổ biến thứ hai trên thế giới. Chitosan là thuật ngữ dùng để mô tả quá trình deacetyl hóa chitin. Chitin được chuyển hóa thành chitosan thông qua quá trình deactyl hóa bằng enzyme và hóa học. Nhá khoa học  Henri Braconnot là người đầu tiên phát hiện ra chitosan trong một loại nấm vào năm 1811. Là một polyme sinh học hiệu quả, chitosan có nguồn gốc từ bộ xương ngoài của côn trùng, nấm và vỏ giáp xác như cua, tôm và tôm hùm. Chitosan có nhiều đặc tính.
  • Tác dụng của chitosan đối với tuyến trùng nốt sần rễ, theo nghiên cứu cửa M. incognita Elkelany và cộng sự nhận thấy rằng việc bón chitosan vào đất làm giảm 76,81% quần thể tuyến trùng đất; giảm 14,8% khối u rễ; giảm 63,6% khối trứng trong rễ trên cây cà tím bị nhiễm . Theo nha nghiên cứu M. incognita. Surarez Fernandez và cộng sự đã xác định cơ chế bảo vệ thực vật của chitosan trên rễ cà chua bằng nhiều phương pháp điện sinh lý và chuyển hóa. Dịch tiết rễ cà chua được thu thập và phân tích bằng Phản ứng từ hạt nhân cao (HNMR),

Cơ chế hoạt động của Chitin trong đất

  • Thúc đẩy vi sinh vật có lợi: Chitin hoạt động như một nguồn thức ăn cho một số vi khuẩn và nấm có lợi trong đất. Sau đó, các vi sinh vật này sinh sôi và bắt đầu ăn các sinh vật khác, bao gồm cả tuyến trùng rễ.

Kích thích enzyme Chitinase:

  • Sự hiện diện của chitin khuyến khích các sinh vật trong đất tiết ra các enzyme gọi là chitinase, có khả năng phân hủy chitin trong vỏ trứng và lớp biểu bì của tuyến trùng. Sự phân hủy vỏ trứng này ức chế sự nở và do đó làm giảm số lượng tuyến trùng.

Tạo Môi Trường Bất Lợi:

  • Tác động tổng thể của chitin là làm cho môi trường đất kém thuận lợi cho tuyến trùng rễ phát triển.

Cách Sử Dụng Bột Cua và Tôm

  • Bón vào Đất: Phương pháp hiệu quả nhất là bón bột cua hoặc bột tôm vào đất trước khi trồng, hoặc ít nhất là bón lót/rải đất xung quanh cây trồng hiện có. Nên ứng dụng 2-3 lần trên năm.
  • Kết hợp với Phân trộn, phân chuồng oai: Bạn cũng có thể thêm bột cua vào đống phân trộn, giúp chitin phân hủy và bảo vệ lâu dài cho phân trộn đã hoàn thành.
  • Trong Hố Trồng: Thêm bột cua trực tiếp vào hố trồng khi cấy cây mới để bảo vệ ngay lập tức.

Lợi ích chitin Ngoài Việc Kiểm Soát Tuyến Trùng:

  • Nguồn Dinh Dưỡng: Bột cua và tôm cũng chứa các chất dinh dưỡng quý giá khác, chẳng hạn như nitơ, phốt pho và canxi.
  • Tăng Trưởng Thực Vật: Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng sử dụng vật liệu giàu chitin có thể giúp tăng trưởng rễ và chồi cây.

Kết luận:

Chitosan có tác động trực tiếp và gián tiếp lên tuyến trùng và mầm bệnh. Nó phân hủy lớp chitin của trứng và ấu trùng tuyến trùng và gây chết. Gián tiếp, nó tạo ra sức đề kháng toàn thân ở thực vật, do đó làm giảm sự nhiễm trùng của tuyến trùng và mầm bệnh. Chitosan thân thiện với môi trường và không để lại bất kỳ dư lượng độc hại nào trong hệ sinh thái. Trong tương lai, chitosan có thể được điều chế với một số chất hoạt động bề mặt hoặc chất liên kết chéo bằng các công cụ nano. Những sản phẩm này sẽ được sử dụng để kiểm soát mầm bệnh.

Happy Farming!

Danh Phan (Tham khảo & biên soạn)
September 2025