Bệnh thối bông và thối trái ca cao do nấm Phytophthora palmivora gây ra, biểu hiện bằng việc hoa bị thối nhũn, rụng hàng loạt hoặc trái bị thối nâu rồi đen lại, khô héo. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt, mưa nhiều, nhiệt độ cao và vườn khó thoát nước, lây lan qua gió, nước, côn trùng và con người. Để phòng trừ, cần tỉa cành, vệ sinh vườn, cải thiện thoát nước, bón phân cân đối và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phù hợp.   

Cây ca cao dễ bị ảnh hưởng bởi một số loại bệnh do nấm và vi-rút gây hại nghiêm trọng đến hoa và quả, bao gồm Bệnh chổi rồng (Witches’ Broom) do nấm Moniliophthora perniciosa gây ra; Bệnh thối quả sương giá (Frosty Pod Throt) do nấm Moniliophthora roreri gây ra; Bệnh thối quả đen (Black Pod Disease) do nấm Phytophthora spp. gây ra; và Bệnh sưng chồi ca cao do vi-rút. Những bệnh này có thể dẫn đến mất mùa đáng kể, ảnh hưởng đến sản lượng và sinh kế của người trồng ca cao, và thường đòi hỏi các chiến lược quản lý dịch hại tổng hợp để kiểm soát.

Dưới đây là phân tích một số bệnh ảnh hưởng nghiêm trọng nhất đến hoa và quả ca cao:

Bệnh nấm:
  • Chổi rồng (WB): Do nấm Moniliophthora perniciosa gây ra, WB là một bệnh phổ biến ở châu Mỹ, gây ra hiện tượng phân nhánh quá mức và quả dị dạng, làm giảm đáng kể năng suất.
  • Thối quả sương giá (FPR):Một loại bệnh nấm nghiêm trọng khác, FPR, do nấm Moniliophthora roreri gây ra. Bệnh này gây ra sự phát triển của nấm màu trắng, dạng bột trên quả và quả non, dẫn đến rụng quả.
  • Bệnh Quả Đen (BPD):Bệnh này do các loài Phytophthora spp., chẳng hạn như P. megakarya và P. palmivora, gây ra và là nguyên nhân hàng đầu gây mất mùa, đặc biệt là ở Tây Phi. Bệnh khiến quả bị thối và chuyển sang màu đen.
  • Bệnh Chết Vằn Mạch (VSD): Một loại bệnh do nấm Oncobasidium theobromae gây ra, được tìm thấy ở Đông Nam Á, khiến cành bị khô từ ngọn.
Bệnh do Vi-rút:
  • Vi-rút Sưng Mầm Ca Cao (CSSV): Do rệp sáp truyền, bệnh do vi-rút lây lan nhanh này gây sưng các đốt và lá, dẫn đến giảm năng suất và chết cây.
Các Yếu Tố Khác:
  • Các Vấn Đề Sinh Lý và Dinh Dưỡng: Đôi khi, những gì có vẻ là bệnh có thể là sự kết hợp của các yếu tố không gây bệnh như thiếu hụt dinh dưỡng hoặc thiếu nước, dẫn đến các vấn đề như bệnh héo cherelle.
  • Thiệt hại do sâu bệnh: Mặc dù không phải là bệnh, nhưng các loài sâu bệnh như sâu đục quả ca cao ở Châu Á có thể gây thiệt hại đáng kể cho quả và góp phần lây lan dịch bệnh.

Triệu chứng: 
  • Thối bông (hoa): Hoa bị thối nhũn, rụng hàng loạt, ảnh hưởng đến khả năng đậu quả.
  • Thối trái: Xuất hiện đốm màu nâu mờ trên trái, sau đó chuyển sang màu nâu sô cô la, rồi đen lại và lan nhanh khắp quả. Trái bị khô héo, hạt bên trong cũng khô quắt lại trong khoảng 14 ngày.
  • Trên cành: Các cành non hoặc cành gần mặt đất có vết loét màu nâu đen, sau đó bị khô và chết dần.
  • Trên thân: Xuất hiện các vết sũng nước gần gốc, phát triển nhanh.
  • Trên lá: Lá vàng, cháy thành từng mảng, cây còi cọc, sinh trưởng kém.
Nguyên nhân và điều kiện phát triển: 
  • Tác nhân gây bệnh: Nấm Phytophthora palmivora.
  • Điều kiện thuận lợi: Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt, mưa nhiều, nhiệt độ cao và vườn khó thoát nước.
Cách phòng trừ: 
  • Vệ sinh vườn: Tỉa cành, lá bị bệnh để loại bỏ nguồn bệnh, giữ vườn thông thoáng.
  • Cải tạo vườn: Đảm bảo vườn thoát nước tốt, tránh đọng nước.
  • Bón phân cân đối: Tăng cường sức đề kháng cho cây bằng việc bón phân đầy đủ và cân đối.
Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật:
  • Xử Lý: Dùng chế phẩm Hortiphos 600SL của công ty Agmin nhập khẩu từ Úc:

Phương pháp 1:

  • Phòng bệnh: tỷ lệ pha 1 L/600 L nước sạch. Phun đẫm 2 mặt lá, thân và cành. Lặp lại 30 ngày.
  • Trị bệnh: tỷ lệ pha 1 L/300 L nước sạch. Phun đẫm 2 mặt lá, thân và cành và tưới vào gốc. Lặp lại  5-7 ngày. Sau đó sử dụng theo chế độ phòng.

Phương pháp 2:

  • Trị bệnh: Dùng 50% SP Hortiphos 600SL và 50% SP Cupricide (pha loãng trước khi trộn với nhau) tỷ lệ pha 1 L/300 L nước sạch. Phun đẫm 2 mặt lá, thân và cành và tưới vào gốc. Lặp lại 5-7 ngày. Sau đó sử dụng theo chế độ phòng.

Happy Farming!

Danh Phan (Tổng hợp & biên soạn)  

Sep, 2025